Chúng ta đang sống ở Thời đại Hoàng Kim của những khám phá về loài Khủng long.
Trên khắp thế giới,
một thế hệ khủng long mới đã được phát hiện.
Từ những loài khổng lồ nhất và những sát thủ săn mồi nguy hiểm nhất ...
đến những loài kỳ lạ và tuyệt đẹp nhất.
Từ Bắc Cực đến Châu Phi.
Từ Nam Mỹ đến Châu Á.
Với các hóa thạch phi thường ...
của các bào thai khủng long được bảo quản nguyên vẹn.
Và sử dụng các công nghệ mới nhất về hình ảnh,
các phương pháp nghiên cứu tiên tiến đã cho chúng ta thăm dò sâu hơn
và biết được nhiều điều hơn trước.
Lần đầu tiên, chúng ta có cái nhìn toàn cầu thực tế về các tạo vật tuyệt diệu này.
Trong tập phim này, chúng ta xem các loài mới, kỳ lạ
và đặc biệt của khủng long có lông vũ,
mà nhiều trong số đó chỉ vừa mới được phát hiện.
Vài loài đã thống trị thế giới mới
Một số khác đã đạt đến kích thước khổng lồ.
Dịch bởi: davidseanghia@gmail.com .: www.phudeviet.org :.
Như đã biết rõ hơn về sự tiến hóa của những con quái vật có lông này,
cuộc cách mạng hóa của chúng với hiểu biết của chúng ta về sự sống trên trái đất,
đã làm mờ ranh giới giữa khủng long và loài chim.
Trong hơn một thế kỷ, những khám phá khủng long vĩ đại nhất
đến từ Bắc Mỹ và châu Âu,
nhưng trong vòng khoảng một thập kỷ trở lại đây, tiêu điểm đã được thay đổi.
Một đất nước nằm ở trung tâm cuộc cách mạng mới của khủng long -
Trung Quốc.
Những năm gần đây, nhiều hóa thạch ngoạn mục đã được phát hiện ở đây.
Được bảo quản một cách ngạc nhiên, những hóa thạch này đã tiết lộ nhiều chi tiết mới.
Và cho chúng ta một cái nhìn tổng quát và khó tin vào một thế giới xa lạ,
một thế giới đầy những loài khủng long kỳ lạ nhất mà chúng ta từng nhìn thấy.
Loài có thể kỳ lạ nhất đã sống cách đây 154 triệu năm,
vào cuối kỷ Jura.
Một con thú trông giống như những con thú khác trên trái đất.
Sống lẩn trốn trong các khu rừng tươi tốt là loài Epidexipteryx.
Có kích cỡ bằng chim bồ câu, mọi thứ của sinh vật này rất lạ,
từ chiều dài của tay đến hình dáng răng của nó.
Khu rừng này là nhà của nhiều loài ăn thịt
nên việc trở nên nhỏ bé đồng nghĩa với dễ bị tổn thương.
Đây là Sinraptor.
Một loài khủng long nhỏ như Epidexipteryx
sẽ không có lợi ích gì với một con trưởng thành dài 7 m.
Nhưng vì còn thành niên,
nên Epidexipteryx trở thành một bữa ăn nhẹ có kích cỡ hoàn hảo.
Việc nhỏ con cũng có lợi thế,
vì nó có thể ẩn náu an toàn trên cây.
Mọi điều chúng ta biết về Epidexipteryx
xuất phát từ một hóa thạch đáng kinh ngạc được tìm thấy lần đầu tiên vào năm 2008.
Nó cho thấy đây là một động vật có một sọ nhỏ và hốc mắt lớn,
và móng vuốt dài bất thường.
Với ngón chân phù hợp để bám vào cành cây
cùng với tay và chân rất dài,
cho thấy đây là một loài khủng long thích nghi tốt
với việc sống trên cây.
Ngón tay thứ 3 kỳ lạ và dài
là một tính năng đặc biệt khác của nhóm.
Với ngón tay này và vuốt ở phía trước, Epidexipteryx
có các công cụ hoàn hảo để đi săn côn trùng giữa các cây.
Và một trong những món ăn khoái khẩu của nó là
ấu trùng loài bọ cánh cứng sống trong đất đang lẩn trốn
trong các cây.
Bắt được con mồi khó bắt như thế thì chẳng khác gì là phần thưởng ...
một phần thưởng mà có thể thu hút sự chú ý không mong muốn.
Đây là con Epidexipteryx khác, lớn hơn.
Đánh cắp thức ăn là một chiến thuật phổ biến,
đặc biệt là nơi con vật trở thành một chuyên gia.
Có nhiều điều về sinh vật đặc biệt này
hơn là cái nhìn đầu tiên.
Không chỉ được thiết kế hoàn hảo để sống trên cây,
mà hóa thạch còn cho biết
nó đã được che phủ bằng các lông vũ ngắn và đơn giản.
Lông như thế phát triển chỉ vì một lý do duy nhất -
để giữ ấm cho nó.
Nhưng có một tính năng nổi bật cuối cùng -
bốn lông vũ dài nằm ở đuôi nó.
Những lông vũ này không giống với loài chim hiện nay.
Chúng dài và mảnh.
Gần như chắc chắn là chỉ để làm cảnh.
Chúng được ghi nhận sớm nhất về việc dùng lông để trang trí.
Không chỉ dùng để thu hút
mà còn dùng để đe dọa.
Thật ra thì tên Epidexipteryx nghĩa là "trưng bày lông",
và chúng thuộc loài giống chim nhất hơn bất kỳ loài khủng long nào.
Đánh cắp giữa các cây là một chuyện.
Đánh cắp trên mặt đất thì lại khác.
Chỉ ở trên cây thì chúng mới có thể an toàn
khỏi các loài ăn thịt lớn hơn như Sinraptor.
Trên mặt đất, lông vũ chẳng bảo vệ được gì.
Khủng long có lông vũ được phát hiện đầu tiên vào năm 1996
và nhiều điều khác cũng nhanh chóng được phát hiện.
Nó đột nhiên xuất hiện như thể nhiều loài khủng long
thật sự đã có lông.
Và khẳng định những nghi ngờ từ lâu -
một mối liên kết trực tiếp giữa khủng long và chim.
Một liên kết khác có thể được tìm thấy ở loài khủng long
đã sống ở sa mạc Mông Cổ cách đây 85 triệu năm.
Đây là Saurornithoides.
Là một thành viên trong gia đình Troodon và chúng ta đã khám phá
các hóa thạch của chúng đang ở trong một cái tổ.
Mất nhiều ngày để đẻ trứng
và cho đến khi hoàn thành,
con thú này sẽ không bắt đầu hành vi ấp trứng của nó
mà lại bắt đầu việc tiếp theo.
Khi loài Saurornithoides nghỉ ấp đi tìm thức ăn,
việc tổ không có ai bảo vệ đã đưa đến một lời mời cho loài săn mồi.
Đây là Oviraptorid, một loài khủng long kỳ lạ.
Không có răng nên chúng chủ yếu chỉ ăn lá cây.
Nhưng điều đó không có nghĩa là nó sẽ không nhân cơ hội
thưởng thức một bữa trưa kiểu khác.
Chúng ta biết Oviraptorids chủ yếu là ăn lá cây
vì những chứng cứ kỳ diệu mà chúng ta tìm được.
Một hóa thạch đặc biệt đã được bảo quản cực kỳ tốt.
Bên trong cơ thể của nó là các hạt cuội nhỏ.
Giống như chim,
nó nuốt những hạt cuội này để giúp tiêu hóa các lá cây cứng.
Nhưng khi phần còn lại của hai phôi thai không liên quan
được phát hiện trong một cái tổ của Oviraptorid,
cho thấy chúng không chỉ ăn lá
mà còn là kẻ ăn trộm trứng.
Với mỏ cứng ở hàm trên,
loài Oviraptorid này có công cụ để phá vỏ trứng
và ăn thứ quý giá bên trong.
Một loài động vật làm tổ như Saurornithoides
không bao giờ mất đi sự chú ý trong thời gian dài.
Nhưng việc mất hai quả trứng chỉ là vấn đề ít nhất của nó.
Và loài ăn trứng còn lớn hơn những loài khác.
Đây là Gigantoraptor.
Gigantoraptor được khám phá năm 2007 trong sa mạc Gobi ở Mongolia.
Kích cỡ tuyệt đối của xương
cho biết nó không giống như bất cứ thứ gì từng được tìm thấy trước đây -
dài 8 m và nặng khoảng 1,5 tấn.
Từ xương của nó, chúng ta biết
nó to hơn gấp 35 lần họ hàng gần nhất của nó là Oviraptorid.
Thậm chí loài khổng lồ này vẫn chưa phát triển đầy đủ.
Nó giống như "tìm một con chuột có kích cỡ con bò cái".
Chúng ta không biết chắc
liệu một con khủng long to như Gigantoraptor
sẽ cần lông hoặc có lông hay không.
Ở loài khủng long, lông vũ thường là dùng để che phủ
và có lẽ nhiệm vụ chính của nó là để giữ ấm.
Nhưng các lông được tìm thấy được bảo quản trong 1 hóa thạch
của một trong những họ hàng gần của Gigantoraptor.
Trên tay và đuôi là những dấu vết không thể nhầm lẫn
của các kiểu lông đối xứng, tương tự loài chim hiện đại.
Dường như chắc chắn Gigantoraptor là loài có lông bao phủ,
làm nó trở thành loài thú có lông lớn nhất từng được phát hiện.
Lông này không dùng để bay - Gigantoraptor không thể bay.
Chúng cũng không dùng để cách nhiệt.
Nghĩa là chúng dùng để đe dọa hay thu hút.
Trên khắp thế giới, các khám phá liên tục
đã tiết lộ nhiều hơn về các tính năng -
từ làm tổ đến lông vũ - thứ từng được nghĩ là
độc quyền của loài chim nhưng giờ cũng được tìm thấy ở khủng long.
Nhưng khám phá gây chấn động có lẽ là một loài khủng long
sống ở Đông Bắc Trung Quốc cách đây khoảng 120 triệu năm.
Khu vực này đã cho thấy
nhiều hóa thạch ngoạn mục tinh tế đến từng chi tiết,
khai quật một sự đa dạng đáng kinh ngạc của nhiều loài động vật,
mà nhiều trong số đó thích nghi tốt với việc sống trên cây.
Một khám phá khủng long đặc biệt đã đưa chuyện này lên một tầm cao mới.
Đây là Xianglong.
Với các móng vuốt cong, nó là một loài thằn lằn leo cây.
Với con mồi như thế này, loài săn mồi buộc phải tiến hóa theo.
Phần lớn các loài khủng long sống trong các khu rừng này
không sống trên mặt đất.
Microraptor.
Hóa thạch của Microraptor được bảo quản tốt
cho thấy rõ ràng đến chi tiết giải phẫu cơ thể của nó.
Với các móng vuốt đặc biệt nằm ở ngón đầu tiên,
đây là một thành viên của gia đình Raptor.
Nhưng những móng vuốt này phát triển để leo trèo, chứ không dùng để giết.
Với chiều dài chưa đến 1 m,
đây là loài khủng long hoàn toàn phù hợp với việc sống trên cây.
Microraptor nhỏ và thích nghi hoàn hảo với việc đuổi theo con mồi.
Tuy nhiên, Xianglong có một mẹo.
Nó là thằn lằn bay.
Đó dường như là kỹ năng hoàn hảo để trốn thoát.
Nhưng hóa thạch của Microraptor đã tiết lộ một điều khác.
Đây là khủng long có lông vũ,
nhưng những lông vũ này không dùng để giữ ấm hay làm dáng.
Cấu tạo của chúng được nhìn thấy hoàn toàn rõ ràng từ hóa thạch.
Chúng dài, gân guốc và phần quan trọng nhất,
hình dáng của chúng tạo ra một trạng thái khí động học hoàn hảo trên bề mặt.
Không chỉ giới hạn ở tay.
Mà ở chân nó còn có các lông vũ dài.
Những kiểu lông này được tạo ra vì một mục đích duy nhất - bay lượn.
Microraptor là khủng long dùng bốn cánh ...
để bay lên trời.
Nhưng trong những khu rừng này ở Trung Quốc,
Microraptor không phải là quái vật biết bay duy nhất.
Sinornithosaurus. Có họ hàng gần và lớn hơn.
Có nhiều khả năng hơn là cướp mồi.
Nhưng nó có con mồi lớn hơn.
Microraptor giờ là con mồi.
Cả hai đều biết bay.
Nhưng còn hơn cả bay - nó còn trượt.
Nghiên cứu gần đây đã tiết lộ cách bay của Microraptor.
Nó không có các cơ bắp dùng hỗ trợ khi bay,
thay vì đó nó dùng bốn cánh nhiều nhất.
Bằng cách giữ chân sau của nó ở phía hai bên,
thì nó có thể trở thành một hiệu ứng lượn cực kỳ hiệu quả ...
... di chuyển qua suốt khu rừng trong một chuỗi dài các vòng lướt đi.
Có các lông dài hơn ở cả tay và chân,
Microraptor đến nay được xem là loài lượn tốt hơn.
Nhưng do không duy trì độ cao, cách duy nhất là rơi xuống.
Và khi trên mặt đất, các lông vũ dài
lại biến thành điểm yếu.
Microraptor gần như không thể đi, chứ đừng nói là chạy.
Sinornithosaurus không có vấn đề như vậy.
Trên nền rừng, nó có lợi thế.
Microraptor đã may mắn trốn thoát.
Sinornithosaurus là một trong những loài khủng long lông vũ đầu tiên được tìm thấy.
Hóa thạch được bảo quản hoàn hảo
của chúng đã giúp chúng ta giải quyết
bí ẩn của một trong những loài khủng long tuyệt vời.
Trong nhiều năm, màu sắc của khủng long
được xem là không có tác dụng gì.
Năm 2010, khám phá trên các lông vũ trong hóa thạch này
không chỉ là ấn tượng.
Dưới kính hiển vi, các cấu trúc nhỏ xíu đã cho thấy
sự trùng hợp với các loài chim hiện đại -
cấu trúc có chứa sắc tố.
Đáng chú ý, bằng việc so sánh với các loài chim đang sống,
chúng ta có thể biết cách màu sắc hoạt động.
Các lông vũ là sự kết hợp của màu đỏ-nâu,
vàng, xám và đen,
hoàn toàn phù hợp với cuộc sống trong rừng.
Loài khủng long khác sống trong rừng này là Jeholosaurus,
một loài nhỏ ăn thực vật.
Các hóa thạch gần đây chỉ ra đây là loại khủng long
chăm sóc và bảo vệ các con nhỏ.
Với các lông vũ cho phép nó hòa nhập với rừng,
Sinornithosaurus có thể di chuyển trên các ngọn cây mà không bị nhìn thấy.
Và Sinornithosaurus là một thợ săn có một vũ khí bí mật khá mạnh.
Năm 2011, một nghiên cứu về mắt của loài vật này cho thấy
nó là một loài săn mồi hoàn toàn có khả năng
săn mồi vào ngày cũng như đêm.
Một nghiên cứu về răng của nó, năm 2009,
cho thấy một điều gì đó rõ ràng là làm nó khác với loài chim.
Thứ gì đó nguy hiểm chết người hơn nhiều.
Mối nguy nhiểm lớn nhất không đơn giản là nhiều hơn.
Chúng ta đã tìm thấy răng của Sinornithosaurus
có các rãnh bất thường và khác biệt dọc theo chiều dài của nó.
Chúng giống như của loài quái vật Gila có độc,
các rãnh trong răng của nó được dùng để đưa nọc độc vào con mồi của nó.
Nhóm nghiên cứu thậm chí đã xác định điều họ nghĩ là vị trí
của túi độc ở trong hóa thạch.
Nó cho thấy Sinornithosaurus có thể dùng chất độc để giết.
Đây là một loài săn mồi nguy hiểm mà bất cứ ai từng tưởng tượng ...
và hoàn thành một bức tranh toàn cảnh phi thường về một thế giới kỳ lạ bị mất.
Tất cả những khám phá này cho thấy tầm quan trọng của lông vũ
đến toàn bộ loài khủng long -
từ sự cách nhiệt để bảo vệ và cuối cùng để bay.
Và Microraptor không chỉ gợi ý cho sự phát triển khả năng bay,
mà nó còn chỉ ra là loài khủng long còn sống giữa chúng ta ngày hôm nay,
chính là loài chim.
Dịch bởi: davidseanghia@gmail.com .: www.phudeviet.org :.